# Làm sao biết nguồn nước máy đang sử dụng bị ô nhiễm

Làm sao biết nguồn nước máy đang sử dụng bị ô nhiễm

Có phải nước cứ trong, không có màu, không có mùi thì đều là sạch không? Cùng Thế Giới Điện Giải tìm hiểu ngay bài viết sau để biết nguồn nước bạn đang sử dụng đã thực sự an toàn chưa?

Có phải nước trong, không có màu, không có mùi thì đều là sạch không? Cùng Thế Giới Điện Giải tìm hiểu ngay bài viết sau để biết nguồn nước bạn đang sử dụng đã thực sự an toàn chưa?

Nước máy không màu, không mùi, không vị liệu đã sạch?
Nước máy không màu, không mùi, không vị liệu đã sạch?

1. Nước như thế nào được gọi là nước sạch?

Nước sạch có thể được định nghĩa là nguồn nước trong, không màu, không mùi, không vị và không chứa các độc chất, vi khuẩn gây bệnh cho con người. Nước sạch theo quy chuẩn quốc gia là nước đáp ứng các chỉ tiêu theo quy định của Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về chất lượng nước sinh hoạt – QCVN 02:2009/BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 17/6/2009.

Tuy nhiên, bạn nên nhớ nguồn nước trong, không màu, không mùi, không vị chưa hẳn là nguồn nước sạch. Đồng thời, nước máy là nguồn nước có tỷ lệ mẫu nước đạt tiêu chuẩn vệ sinh cao nhất nhưng cũng chỉ ở mức 65.2%. Giếng khơi là nguồn nước bị ô nhiễm trầm trọng nhất, chỉ đạt 7.3% số mẫu điều tra đạt tiêu chuẩn vệ sinh. Các nguồn nước khác như nước mưa, nước mặt và nước giếng khoan cũng bị ô nhiễm và chỉ đạt tương ứng 27.3%, 13.8%,  7.7% số mẫu đạt tiêu chuẩn vệ sinh.

2. Thực trạng ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt hiện nay

Theo tổ chức Y tế thế giới, thì hiện nay đến 80% bệnh tật ở các quốc gia đang phát triển có liên quan đến nguồn nước và môi trường. Và tại Việt Nam, mỗi năm có đến 9.000 trường hợp tử vong, 200.000 người mắc bệnh ung thư mà có nguyên nhân chính bắt nguồn từ ô nhiễm nguồn nước.

Theo đánh giá của UNICEF, khu vực phía Nam Hà Nội bị nhiễm asen rất nặng như: Pháp Vân, Tương Mai, Linh Đàm, Nam Dư (Hoàng Mai), Hạ Đình (Thanh Xuân), Quỳnh Lôi (Hai Bà Trưng), Mỹ Đình (Nam Từ Liêm), Đông Lỗ (Ứng Hòa), Liên Phương, Khánh Hà (Thường Tín), Thọ Xuân (Đan Phượng), Phương Trung (Thanh Oai)… đặc biệt Thanh Trì là khu vực có lượng asen trong nước ngầm cao nhất.

Bản đồ ô nhiềm nguồn nước ngầm tại Hà Nội
Bản đồ ô nhiềm nguồn nước ngầm tại Hà Nội

Việc nguồn nước ô nhiễm không chỉ gây khó khăn, bất tiện trong sinh hoạt hàng ngày cho người dân mà quan trọng điều này gây ra những hậu quả vô cùng nghiêm trọng đến chính sức khỏe người Việt. Vì vậy chúng ta cần có những biện pháp để bảo vệ nguồn nước sạch vì sức khỏe của chúng ta. 

3. Các nguyên nhân dẫn đến nước máy bị ô nhiễm

Theo Tiến sĩ Vũ Ngọc Duy – Giảng viên khoa Hóa học trường Đại học Khoa học tự nhiên ĐHQG Hà Nội cho biết “Quy trình công nghệ xử lý nước ngầm thường trải qua 4 giai đoạn: Làm thoáng – Lắng tiếp xúc – Lọc cát – Sát trùng. Quy trình này xử lý tốt Sắt, tuy nhiên thực tế nhiều trạm xử lý không tốt do thiết kế sai, chỉ xử lý được một phần Asen (60 – 80 %), Mangan, phần nhỏ Amoni do hấp phụ trên cặn sắt. Vì thế chất lượng nước máy cấp tới các hộ gia đình hiện nay nhiều nơi không được đảm bảo. Báo cáo “Điều tra chất lượng nước sinh hoạt” của Cục Y tế Dự phòng Việt Nam (QĐ 09/2005/BYT/QĐ) về tiêu chuẩn vệ sinh thì nước máy cũng chỉ đạt 65,2% độ an toàn. Đó là chưa kể việc đường ống dẫn nước thường xuyên vỡ nứt khiến vi khuẩn, kim loại nhiễm vào nguồn nước.

Bên cạnh đó, hệ thống nước thải tại các nhà máy công nghiệp không được xử lý được thải trực tiếp vào môi trường, hàng chục ngàn độc tố, các ion kim loại nặng từ nước thải đang xâm nhập vào nguồn nước ngầm. Từ đây nước ngầm lại trở thành nguồn nước cấp cho các nhà máy nước sạch thành phố hay khu đô thị. Với những nhà máy nước sạch thành phố chưa có nhiều kinh phí để trang bị công nghệ lọc hiện đại thì các chất độc nghiễm nhiên đi vào và trở thành nước ăn uống, sinh hoạt trong các gia đình.

Nước thải công nghiệp chưa được xử lý gây ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước ngầm
Nước thải công nghiệp chưa được xử lý gây ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước ngầm

4. Nhận biết nguồn nước ô nhiễm qua màu sắc và mùi

4.1. Nước nhiễm sắt – phèn

Phèn, sắt là một muối kép của sắt (III) sunfat với muối sunfat của kim loại kiềm hay amoni. Ví dụ: Kali sắt sunfat KFe(SO4)2.12H2O. Ở dạng tinh khiết, phèn sắt là tinh thể không màu nhưng thường có màu tím vì có vết mangan, tan trong nước. Nước này thường làm hư hại thiết bị trong gia đình và ảnh hưởng không tốt tới sức khỏe người sử dụng.

- Cách nhận biết: Khi nguồn nước sinh hoạt gia đình bị nhiễm phèn, sắt thì các thiết bị hay vật dụng trong nhà sẽ có các vết hoen ố hay gỉ sét rất dễ nhận biết. Đồng thời nước có mùi tanh, vị chua nhẹ, có váng cũng như màu vàng đậm.

Nước nhiễm sắt phèn
Nước nhiễm sắt phèn

Ngoài ra, bạn cũng có thể làm thí nghiệm với chè khô hoặc mủ cây chuối để nhận biết liệu trong nguồn nước gia đình có nhiễm phèn, sắt hay không. Cách kiểm tra nước sinh hoạt nhiễm phèn rất đơn giản: cho nước chè khô hoặc mủ cây chuối nhỏ vào nước và chờ trong giây lát. Nếu nước chuyển màu thành tím thì chứng tỏ nước sinh hoạt gia đình bạn đã bị nhiễm bẩn.

- Tác hại: Nước nhiễm phèn sắt làm ố vàng, đóng cặn và ăn mòn tất cả các dụng cụ đựng nước và dẫn nước cũng như các đồ vật gia dụng. Có thể gây ố vàng, khô ráp và mục, làm hỏng quần áo. Nước này thường chứa nhiều chất mang tính kiềm, nếu dùng để sinh hoạt và ăn uống làm khô da, phồng, tróc vảy và gây các bệnh về đường ruột, thậm chí ung thư.

4.2. Nước sinh hoạt nhiễm Clo

Clo là chất khí, màu vàng lục, mùi xốc, nặng hơn không khí 2,5 lần. Clo được dùng để khử trùng chủ yếu sử dụng trong hệ thống cung cấp nước cộng đồng cỡ nhỏ ở nhiều quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam.

- Cách nhận biết: Clo dư thường xuất hiện trong nguồn nước máy gây ảnh hưởng tới sức khỏe nếu sử dụng lâu dài. Nước nhiễm Clo thường có mùi nồng, hắc đặc trưng như mùi thuốc tẩy hoặc nước ở bể bơi. Sử dụng nước có hàm lượng Clo vượt quá mức cho phép thì gia đình bạn sẽ gặp những ảnh hưởng trực tiếp.

- Tác hại của nước Clo dư: Làm tóc khô, xơ, dễ gãy, gây gầu hoặc khiến da sạm, khô. Clo dư còn gây nên bệnh viêm kết mạc, đỏ tấy. Người dùng nước này có thể dẫn đến hen suyễn, dị ứng, nhất là đối với trẻ nhỏ. Đặc biệt, nước nguy hiểm đối với những phụ nữ mang thai vì nó có thể gây sảy thai, dị tật thai nhi. Phụ phẩm Clo còn góp phần gây nên ung thư bàng quang.

4.3. Nước cứng (nước nhiễm Canxi)

Canxi là một kim loại mềm và phản ứng mạnh, là nguyên tố kim loại có màu trắng xám sau khi tiếp xúc với không khí.

Dấu hiệu nhận biết tình trạng nước bị nhiễm kim loại nặng (Mg2+, Ca2+…)
Dấu hiệu nhận biết tình trạng nước bị nhiễm kim loại nặng (Mg2+, Ca2+…)

- Cách nhận biết: Không dễ dàng gì để bạn phân biệt được nguồn nước cứng bằng mắt thường mà không qua các thí nghiệm xác thực. Bằng cách đun sôi nước, bạn mới có thể kiểm tra được nguồn nước cứng này. Nếu sau khi đun sôi nước, bạn thấy có hiện tượng cặn trắng, váng xuất hiện thì đấy chính là nguồn nước gia đình bạn đã nhiễm canxi nặng.

- Tác hại: Đối với sinh hoạt hàng ngày, nước cứng làm giảm khả năng tạo bọt của xà phòng, làm cho trà, cafe cũng như thức ăn bị mất vị, tạo những lớp mạng bám chắc trên bát, đũa và dụng cụ và thiết bị gia dụng của gia đình bạn. Đối với sức khỏe con người, muối Cacbonat kết tủa không thấm qua được thành ruột, động mạch và tích tụ lâu ngày sẽ tạo thành sỏi hoặc làm tắc những đường động mạch, tĩnh mạch. Đây là nguyên nhân dẫn đến các bệnh như sỏi thận hay nguy hiểm hơn nữa là đột quỵ, bệnh tim.

4.4. Nước nhiễm Mangan

Mangan là một kim loại màu trắng bạc, có kí hiệu Mn và có số hiệu nguyên tử 25.  Mangan có mặt trong nước ở dạng ion hòa tan (Mn2+).

- Cách nhận biết: Nước nhiễm Mangan có những biểu hiện cảm quan như nước có mùi tanh, đục, có màu vàng. Khi có hiện tượng bám cặn đen ở những thiết bị sành sứ như bồn cầu, bình nóng lạnh trong nhà tắm hay bám cặn ở các dụng cụ đun nước hoặc khi nấu ăn khiến thức ăn nấu lâu chín hơn thường lệ thì nước sinh hoạt nhà bạn đã nhiễm mangan.

Nước nhiễm Mangan thường xuất hiện lớp cặn màu đen, bám vào đáy và thành bồn chứa
Nước nhiễm Mangan thường xuất hiện lớp cặn màu đen, bám vào đáy và thành bồn chứa

- Tác hại: Ở hàm lượng nhỏ (dưới 0,1mg/lít) thì mangan có lợi cho sức khỏe, tuy nhiên khi ở hàm lượng cao (từ 1-5mg/lít) sẽ gây ảnh hưởng đến một số cơ quan nội tạng của cơ thể. Cụ thể, Mn cao gây ra các độc tố hình thành hội chứng manganism với các triệu chứng gần như tương tự bệnh Parkinson. Nếu lượng Mn hấp thu vào cơ thể cao có thể gây độc với phổi, hệ thần kinh, thận và tim mạch. Nhiễm độc từ nước này còn dẫn đến giảm khả năng ngôn ngữ, giảm trí nhớ, giảm khả năng vận động liên quan đến tay và chuyển động của mắt, lâu ngày có thể dẫn đến triệu chứng thần kinh không ổn định và dáng đi, ngôn ngữ bất thường.

Mn đặc biệt có hại cho trẻ bởi cơ thể trẻ em dễ dàng hấp thụ được rất nhiều Mn trong khi khả năng đào thải ra ngoài rất ít. Điều đó dẫn đến sự tích tụ Mn trong cơ thể gây ra các hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy, các chuyên gia y tế khuyến cáo phụ nữ đang mang thai và trẻ em tuyệt đối tránh tiếp xúc và sử dụng nguồn nước nhiễm Mn.

4.5. Nước nhiễm Amoni

Amoni có công thức hóa học NH3, là chất khí không màu và có mùi khai. Trong nước, Amoni tồn tại dưới 2 dạng là NH3 và NH4+. Amoni không tồn tại lâu trong nước mà dễ dàng chuyển thành nitrite.

- Cách nhận biết: Nước nhiễm Amoni nếu dùng luộc thịt làm thịt không mất màu đỏ hồng ngay cả khi chín nhừ, thậm chí còn có mùi khai, mùi khó chịu khi đun nấu.

- Tác hại: Amoni tồn tại trong nước với hàm lượng vượt quá tiêu chuẩn cho phép, nó có thể chuyển hóa thành các chất gây ung thư và các bệnh nguy hiểm khác.

4.6. Đối với nguồn nước bị nhiễm Asen

Asen là một á kim có màu xám bạc và Asen rất độc khi ở dạng hợp chất. Trong tự nhiên, Asen nằm ở lớp trầm tích của vỏ trái đất do vậy nó thường có mặt trong các tầng nước ngầm và nước bề mặt. Theo PGS.TS.BS Nguyễn Huy Nga, Cục trưởng Cục Quản lý môi trường y tế, Bộ Y tế: “Asen là một chất độc, độc gấp 4 lần thủy ngân. Cơ quan nghiên cứu ung thư quốc tế (IARC) và liên minh Châu Âu (EU) công nhận là các chất gây ung thư nhóm 1”.

- Cách nhận biết: Nồng độ Asen trong nước có thể được phát hiện thông qua cách làm hết sức đơn giản bằng cách bạn để nước trong bình chứa một thời gian sau đó quay lại kiểm tra xem nước bên trong bình chứa có hiện tượng đục, màu trắng sữa hay không. Nếu có thì chính xác là nguồn nước nhà bạn nhiễm nồng độ Asen cực kỳ lớn và vô cùng nguy hại cho sức khỏe cả nhà. Tuy nhiên, rất nhiều trường hợp không thể phát hiện nước nhiễm Asen bằng cảm quan. Theo Tổ chức Y tế thế giới, lượng Asen trong nước dưới 10 ppb được coi là an toàn cho người sử dụng. Muốn biết chính xác nước nhà mình có an toàn cho ăn uống hay không, các hộ gia đình có thể mang mẫu nước đến các trung tâm xét nghiệm nước để kiểm tra lượng Asen

- Tác hại: Theo Ts.Bs Nguyễn Huy Nga, khi Asen thâm nhập hàng ngày vào cơ thể kể cả ở hàm lượng thấp cũng gây ra nhiều tác hại cho sức khỏe như gây hoại tử các vết loét ở tay, chân, làm rối loạn sắc tố da, sừng hóa gan bàn tay, thậm chí liên quan đến bệnh tiểu đường, tim mạch, ung thư bàng quang, ung thư gan.

Tác hại của Asen đối với cơ thể
Tác hại của Asen đối với cơ thể

4.7. Các nguy cơ ô nhiễm khác

- Chỉ số pecmanganat: Chỉ số pecmanganat trong nước cao là dấu hiệu nước đã bị ô nhiễm các chất hữu cơ (phương pháp xác định nhu cầu oxy hóa học, tương tự COD).

- Nước nhiễm vi sinh (E. coli và Coliforms): do nước thải thấm vào mạch nước ngầm, do nước từ trên mặt đất chảy tràn xuống giếng hoặc do quá trình lưu chứa nước chưa đảm bảo vệ sinh. E. coli và Coliforms là những nhóm vi khuẩn định danh, khi chúng hiện diện trong nước chứng tỏ nguồn nước đã bị nhiễm phân người hoặc phân súc vật, và có thể dẫn đến việc nguồn nước có thể nhiễm những vi khuẩn đường ruột khác (tả, lỵ thương hàn…). Việc sử dụng nước nhiễm vi sinh có thể gây ra các bệnh đường ruột, tiêu chảy cấp, một số trường hợp có thể gây nên suy thận, nhiễm khuẩn huyết.

- Nước máy nhiễm chì: Chì là một chất cực kỳ độc hại bởi vì nó ức chế oxy và canxi đến các tế bào của bạn. Chì bị nhiễm vào nước máy thành phố từ mạch nước ngầm và từ đường ống nước qua các thiết bị kim loại (có hàn chì, mạ kẽm, đồ đồng) mà nước tiếp xúc. Nước ở càng lâu trong môi trường đó thì càng bị nhiễm nhiều chì. Theo EPA (Cơ quan bảo vệ môi trường của Mỹ), trẻ sơ sinh và trẻ em tiếp xúc với chì trong nước uống có thể dẫn đến sự chậm trễ trong phát triển thể chất và tinh thần.

Tình trạng nước nhiễm chì
Tình trạng nước nhiễm chì

- Nước nhiễm chất phóng xạ: Ngoài ra, tại các khu vực khai thác khoáng sản, khoáng chất phóng xạ và khí đốt có thể được tìm thấy trong nước ngầm nhất là tại các nhánh sông chảy qua khu vực khai thác. Chất nhiễm xạ không màu và không mùi nhưng là một chất gây ung thư cực kỳ nguy hiểm, dễ dàng bay hơi vào không khí và có thể được hít vào từ vòi. Trong khi hầu hết mọi người đều nghĩ nước máy là an toàn thì những mối đe dọa kể trên vẫn tồn tại và tiếp tục đe dọa nguồn cung cấp nước cho các họ gia đình.

Lưu ý: Ở trên chỉ là những dấu hiệu nhận biết thông thường đối với các nguồn nước bị ô nhiễm. Tuy nhiên, nếu nước đang sử dụng không hề có các dấu hiệu trên, bạn cũng đừng vội vàng kết luận nguồn nước đang sử dụng là nước sạch. Rất nhiều trường hợp nước không biểu hiện ra bên ngoài các dấu hiệu nhận biết song nước vẫn bị ô nhiễm nặng. Để biết nước chính xác nước có thực sự sạch hay không, cần tiến hành rất nhiều các xét nghiệm phức tạp để kiểm tra.

5. Phân biệt nước sạch và nước tốt cho sức khỏe

Ngày nay, nước sạch có thể được tạo ra từ máy lọc nước công nghệ RO hoặc Nano. Nước được tạo ra từ công nghệ này không còn vi khuẩn, vi rút, không chứa hóa chất, tạp chất cặn bã. Tuy nhiên, nước sạch chỉ là điều kiện cần cho cơ thể còn nước uống mới là điều kiện đủ giúp cơ thể khỏe mạnh hơn. Nước ion kiềm được tạo ra từ công nghệ điện giải, qua quá trình điện phân nước tạo ra nguồn nước quý với 4 đặc tính khác biệt như tính kiềm tự nhiên, giàu Hydro, phân tử nước siêu nhỏ, giàu vi khoáng nâng cao sức khỏe con người và hỗ trợ phòng ngừa nhiều loại bệnh khác nhau.

Nước ion kiềm không chỉ là nguồn nước sạch mà còn là nguồn nước tốt cho sức khỏe của bạn
Nước ion kiềm không chỉ là nguồn nước sạch mà còn là nguồn nước tốt cho sức khỏe của bạn

Đọc đến đây, nếu bạn cảm thấy không an tâm về nguồn nước máy mà gia đình đang sử dụng thì có thể liên hệ ngay với Thế Giới Điện Giải thông qua hotline 028 33 77 999 để cung cấp giải pháp lắp đặt nguồn nước tốt cho sức khỏe gia đình mình.

Tác giả: Lệ Huyền

Nguồn: Dân trí, Vietnamnet, Phunutoday.

Góc Truyền Thông và Sự Kiện

Tin liên quan

Back To Top