# Rối loạn điện giải là gì? – [Nguyên nhân, dấu hiệu & cách chữa trị]

Rối loạn điện giải là gì? – Nguyên nhân, dấu hiệu và cách chữa trị

Rối loạn điện giải là tình trạng mất cân bằng của các chất khoáng trong cơ thể...có triệu chứng tiêu chảy, nôn mửa hay mắc một số căn bệnh như bệnh thận, bệnh tuyến giáp....

Chất điện giải là dịch chất cần thiết đối với cơ thể người. Nếu cơ thể bị rối loạn, bị mất cân bằng sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể...

Rối loạn hay mất cân bằng điện giải là tình trạng nhiều người gặp phải. Khi xảy ra rối loạn, các cơ quan trong cơ thể hoạt động bất bình thường như mất cân bằng lượng dịch, pH máu hay rối loạn thần kinh, huyết áp, suy yếu cơ bắp, mệt mỏi, tuần hoàn kém…

Vậy, làm thế nào để nhận biết các dấu hiệu rối loạn này, biết nguyên nhân và cách chữa trị phù hợp? Theo dõi bài viết sau của Thế Giới Điện Giải, bạn sẽ rõ.

1. Rối loạn điện giải là gì?

Mất cân bằng điện giải là gì?

Mất cân bằng điện giải là gì?

Rối loạn điện giải là tình trạng mất cân bằng các chất khoáng trong cơ thể con người. Nguyên nhân mất cân bằng nước và điện giải thường do tiêu chảy, nôn mửa hay mắc một số căn bệnh như bệnh thận, tuyến giáp, hô hấp, tim mạch…

Thông thường, để cơ thể hoạt động ổn định, các chất khoáng trong cơ thể cần phải được cân bằng và duy trì ở nồng độ nhất định. Nếu không sẽ dẫn đến các rối loạn nghiêm trọng trên toàn cơ thể, điển hình như các chức năng sống còn bao gồm hoạt động của tim và não cũng bị rối loạn.

Chất điện giải thực chất là các khoáng chất như natri, kali, magie, canxi, clo, phosphate… Những chất này là thành phần quan trọng có mặt ở khắp nơi trong cơ thể như trong máu, trong dịch thể hay nước tiểu. Chất điện giải có thể được bổ sung bằng các thực phẩm như thức ăn, nước uống hoặc thực phẩm chức năng.

Trong các loại rối loạn điện giải, nghiêm trọng nhất thường liên quan đến những bất thường ở nồng độ của clo, natri, magie, kali, phosphat hoặc canxi…

2. Các đối tượng có nguy cơ bị rối loạn điện giải

Bất cứ ai cũng có thể bị mất nước và điện giải. Một số đối tượng có nguy cơ cao hơn do tiền sử mắc một số bệnh. Ví dụ những người mắc bệnh thận, thận sẽ không đủ chức năng để lọc các khoáng chất cung cấp đủ cho cơ thể.

Ngoài ra những người bị mất nước do tiêu chảy, nôn mửa, do lạm dụng thuốc nhuận tràng hay bị bulimia, chán ăn cũng có nguy cơ cao dẫn đến rối loạn điện giải. Một số yếu tố khác:

  • Nghiện rượu nặng và mắc bệnh xơ gan
  • Bị suy tim xung huyết
  • Rối loạn ăn uống
  • Chấn thương (bỏng nặng hay gãy xương)
  • Bệnh tuyến giáp và cận giáp…

3. Nguyên nhân CHÍNH dẫn đến rối loạn điện giải

Các chất điện giải phổ biến

Các  chất điện giải phổ biến

Rối loạn điện giải xuất phát từ nhiều lý do khác nhau, trong đó có 6 nguyên nhân chính sau:

  • Do rối loạn canxi

Nồng độ canxi trong huyết thanh có giới hạn bình thường từ 2,1 – 2,6 mmol/l, khi chỉ số này tăng hoặc giảm, tức là cơ thể bạn đang bị rối loạn.

Nguyên nhân tăng canxi do người bệnh uống quá nhiều canxi hoặc thuốc acid trong quá trình điều trị bệnh cường giáp, ung thư hoặc bị bệnh thận. Ngoài ra, tình trạng này còn ảnh hưởng bởi yếu tố bẩm sinh như căn bệnh tăng canxi máu hạ canxi niệu gia đình (FHH).

Còn hạ canxi huyết chủ yếu do cơ thể bị thiếu vitamin D, suy thận, rối loạn tuyến giáp hoặc tác dụng phụ khi sử dụng các thuốc heparin.

  • Do rối loạn Clo

Clo chủ yếu có trong dịch ngoại bào, kết hợp với các ion khác tạo ra áp suất thẩm thấu cho cơ thể. Lượng clo máu thông thường là 90 - 110 mmol/l.

Tình trạng tăng clo chủ yếu do mất nước nhiều, đái tháo nhạt, rối loạn chức năng thận, thẩm phân máu… Còn giảm Clo do ăn quá nhạt, thiếu muối, thường đi kèm với tình trạng hạ natri và hạ kali máu.

  • Do rối loạn Magie

Tăng magie là chứng rối loạn hiếm gặp, chỉ xảy ra với những người mắc bệnh suy thượng thận nguyên phát (hay còn gọi là Addision, suy thượng thận) và giai đoạn cuối bệnh thận. Còn khi bệnh nhận bị hạ magie là do suy dinh dưỡng, nghiện rượu, rối loạn về vấn đề hấp thu và tiêu hóa, sử dụng thuốc lợi tiệu, cyclosporine và kháng sinh.

Nghiện rượu mãn tính cũng chính là tác nhân gây hạ magie trong máu

Nghiện rượu mãn tính cũng chính là tác nhân gây hạ magie trong máu

  • Do rối loạn Natri

Natri trong máu ở trong khoảng 134 – 145 mmol/l và quá trình chuyển hóa của natri chịu ảnh hưởng bởi hormone steroid vỏ thượng thận.

Vậy khi bạn nạp quá nhiều natri vào cơ thể sẽ làm lượng natri tăng cao. Bên cạnh đó, rối loạn natri cũng do lượng nước cung cấp chưa phù hợp (quá nhiều hoặc quá ít), cơ thể bị mất nước, dịch thể, sử dụng thuốc corticosteroid và hạ huyết áp. Ngược lại, natri giảm do vã quá nhiều mồ hôi, nước uống bị nhiễm độc, người mắc bệnh thận.

  • Do rối loạn Kali

Kali máu thường có mức trung bình từ 2,5 – 4,5 mmol/l. Khi nồng độ này bất thường sẽ ảnh hưởng tới điện thế màng cơ tim, có thể gây liệt mềm.

Kali tăng cao do suy thận, nhịn đói, sốc phản vệ, xuất huyết ruột, chấn thương nặng, cơn đau tim. Hoặc do sử dụng thuốc ithium, thuốc chẹn beta và thuốc lợi tiểu. Còn giảm kali thường do chế độ ăn uống thất thường, các vấn đề tiêu hóa và tuyến thượng thận, mất nước nghiêm trọng hoặc bệnh liệt chu kỳ di truyền Westphal.

Khi kali tăng quá cao hoặc giảm quá thấp, nếu không phát hiện chữa trị kịp sẽ gây nguy hiểm đến tính mạng.

  • Do rối loạn phosphate

Với những người nghiện rượu, suy cận giáp, chấn thương, suy dinh dưỡng… dễ bị tăng giảm nồng độ phosphate đột ngột và bất thường.

4. TOP [6] dấu hiệu bị mất nước và điện giải thường gặp

Ở các trường hợp nhẹ, mất nước và điện giải thường không xuất hiện dấu hiệu gì, khó phát hiện ra. Tuy nhiên, nếu xuất hiện 1 trong 6 triệu chứng sau, bạn cần lưu ý vì đó có thể là do mất cân bằng điện giải.

#1. Mất nước

Tùy thuộc vào loại chất điện giải nào bị mất cân bằng mà sẽ có triệu chứng mất nước đa dạng khác nhau, trong đó quan trọng nhất là natri. Khi lượng natri trong máu tăng cao sẽ làm cho cơ thể luôn cảm thấy khát nước liên tục, dễ bị kích động, lú lẫn, nặng hơn là co giật và hôn mê.

#2. Uống quá nhiều nước, uống liên tục

Lượng nước cần cung cấp đủ cho cơ thể mỗi ngày từ 1,5 đến 2 lít nước, nhưng không phải lúc nào uống nhiều nước cũng tốt. Nếu cơ thể bị dư thừa nước sẽ làm cho lượng natri trong máu xuống thấp nguy hiểm, dẫn đến một số triệu chứng như: buồn nôn, nôn mửa, đau đầu, mệt mỏi, hôn mê, thiếu tỉnh táo, buồn chồn, yếu cơ, co giật.

Điều chỉnh lượng nước uống mỗi ngày ở mức vừa đủ

Điều chỉnh lượng nước uống mỗi ngày ở mức vừa đủ

#3. Nhịp tim bất thường

Kali có vai trò điều chỉnh giúp cân bằng nước và điện giải. Lượng kali máu hạ mức nhẹ thì có không có biểu hiện rõ rệt, song nếu quá thấp sẽ khiến cơ bắp bị yếu, co giật cơ, ngứa râm ran, tê bì, tim đập nhanh, chậm thậm chí có thể bị ngưng tim.

#4. Cảm giác ngứa ran ở bàn chân và ngón tay

Triệu chứng này liên quan trực tiếp đến hàm lượng canxi được duy trì bởi tuyến cận giáp. Quá nhiều canxi sẽ làm cho cơ thể khát nước, sỏi thận, đi tiểu thường xuyên, đau xương, yếu cơ, đau bụng, táo bón, dễ rơi vào trạng thái stress mệt mỏi.

#5. Tuần hoàn kém

Nồng độ phosphate đóng vai trò quan trọng trong việc tạo phân tử năng lượng ATP. Khi lượng phosphate tăng cao sẽ gây ngứa nhiều, canxi hóa mạch máu, ảnh hưởng đến tuần hoàn và gây sỏi thận. Còn lượng phosphate hạ xuống mức thấp dẫn đến yếu cơ hô hấp, rối loạn nhịp tim trường hợp nặng nhất là tử vong.

#6. Mệt mỏi

Chất điện giải là các khoáng chất tăng cường đề kháng và sức mạnh cho cơ thể. Vì vậy nếu bị rối loạn điện giải thường xuyên rơi vào trạng thái mệt mỏi, thiếu sức sống. Triệu chứng này còn bắt nguồn từ vấn đề thiếu magie, liên quan đến vấn đề ăn uống, tiêu chảy, uống nhiều rượu, uống thuốc lợi tiểu trong thời gian dài…

Mệt mỏi là biểu hiện thường gặp khi mất nước điện giải

Mệt mỏi là biểu hiện thường gặp khi mất nước điện giải

5. Cách chữa trị và xử lý khi bị rối loạn điện giải

Việc điều trị phụ thuộc vào dạng rối loạn điện giải mà bệnh nhân đang gặp phải và nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng đó. Điều trị này chủ yếu đảm bảo cân bằng nước và điện giải cho cơ thể. Các phương pháp chữa trị bao gồm:

- Với những người bị mất nước do nôn mửa hay tiêu chảy, bác sĩ sẽ truyền điện giải qua đường tĩnh mạch. Các chất điện giải dư thừa sẽ được đẩy ra khỏi máu và dịch thể nhờ truyền tĩnh mạch các loại thuốc chuyên biệt.

- Trường hợp bệnh nhân mắc phải rối loạn điện giải do mắc bệnh thân hay tổn thương thận, biện pháp khắc phục đó là tiến hành chạy lọc thận nhân tạo, loại bỏ các chất cặn bã và độc hại ra khỏi cơ thể. Uống thêm các thực phẩm chức năng giúp bổ sung các khoáng chất bị thiếu hụt.

- Bên cạnh các phương pháp điều trị thì bạn cũng nên kết hợp cùng chế độ ăn uống và nghỉ ngơi hợp lý.

- Tạo thói quen tập thể dục 30 phút hằng ngày giúp tăng cường sức khỏe và lưu thông máu huyết.

- Không nên uống quá nhiều rượu, bia và các chất kích thích khác

- Thường xuyên khám sức khỏe định kỳ để phát hiện bệnh kịp thời

- Xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý và ăn uống đúng giờ giấc, không nên bỏ bữa hay ăn quá bữa

- Ăn nhiều thực phẩm chứa nhiều chất điện giải như: khoai tây, bơ, khoai lang, nấm, các loại đậu, rau xanh,…

Các thực phẩm cần bổ sung khi rối loạn nước điện giải

Các thực phẩm cần bổ sung khi rối loạn nước điện giải

- Uống đủ lượng nước quy định mỗi ngày vào cơ thể, không uống quá nhiều hay quá ít. Đặc biệt là cần bổ sung các loại nước có chứa chất điện giải, trong đó nước ion kiềm là loại nước thích hợp đề bù nước, bù khoáng chất tự nhiên cho cơ thể mà không chứa chất tạo ngọt hay có gas… Nước điện giải ion kiềm được các chuyên gia bác sĩ khuyến khích sử dụng hằng ngày để ngăn ngừa và hỗ trợ điều trị nhiều bệnh khác nhau.

Với những chia sẻ bài viết trên đây của Thế Giới Điện Giải, hi vọng đã giúp bạn hiểu hơn về rối loạn điện giải, nguyên nhân, dấu hiệu cũng như cách xử lý để có một sức khỏe tốt nhất.

Theo Thế Giới Điện Giải

Góc Truyền Thông và Sự Kiện

Tin liên quan

Back To Top